ผล DNA ต่างกันตามเชื้อชาติไหม? ยีนส่วนใหญ่อย่าง ALDH2, LCT, CYP1A2, COMT ให้ผลทิศทางเดียวกันทั่วโลก แต่ความถี่อัลลีลและความแม่นของ imputation ต่างกัน Geneus DNA จึงใช้ชิป Illumina GSA v4 ที่ออกแบบเฉพาะและฐานข้อมูลหลายเชื้อชาติเพื่อผลที่แม่นกับคนไทย
คำถามที่เราได้ยินบ่อยคือ "ถ้าคนไทยกับฝรั่งตรวจ DNA ตัวเดียวกัน ผลจะออกมาเหมือนหรือต่างกัน" คำตอบมีทั้งสองด้านครับ ในแง่หนึ่ง ชีววิทยาของยีนส่วนใหญ่เป็นสากล จีโนไทป์แบบเดียวกันมักแปลผลไปในทิศทางเดียวกันทั่วโลก แต่ในอีกแง่หนึ่ง "เชื้อชาติ" ก็สำคัญต่อ ความแม่นยำของการอ่านผล อย่างที่หลายคนคาดไม่ถึง บทความนี้จะอธิบายว่าทำไม และ Geneus DNA จัดการกับเรื่องนี้อย่างไร
การตรวจแบบ MicroArray จะอ่าน SNP ตามตำแหน่งที่กำหนดไว้ล่วงหน้าหลักล้านตำแหน่ง จากนั้นใช้กระบวนการที่เรียกว่า imputation (การเติมเต็มข้อมูลทางสถิติ) เพื่อประเมินตำแหน่งที่ไม่ได้อ่านตรง ๆ โดยอาศัย "แผงอ้างอิง" (reference panel) ซึ่งเป็นฐานข้อมูลพันธุกรรมของคนจำนวนมาก
หัวใจอยู่ตรงนี้ครับ: ความถี่ของอัลลีลและรูปแบบการถ่ายทอดร่วมกันของ SNP (linkage disequilibrium) แตกต่างกันในแต่ละเชื้อสาย ถ้านำแผงอ้างอิงที่เป็นคนยุโรปล้วนมาเติมเต็มข้อมูลให้คนไทย ความแม่นยำก็จะลดลง เพราะรูปแบบพันธุกรรมไม่ตรงกัน นี่คือเหตุผลที่การมีฐานข้อมูลอ้างอิงที่ "ตรงเชื้อสาย" จึงสำคัญมากต่อคุณภาพของผลตรวจ อ่านเพิ่มเกี่ยวกับเทคโนโลยีการตรวจได้ที่ MicroArray, WES และ WGS ต่างกันอย่างไร
เริ่มจากขั้นตอนการตรวจ Geneus DNA ใช้ชิป Illumina GSA v4 ที่เราออกแบบเฉพาะ (customized) ภายใต้สิทธิบัตรของเราเอง เพื่อให้ครอบคลุมตำแหน่งพันธุกรรมที่สำคัญกับคนไทยและคนเอเชียมากขึ้น จากนั้นจึงนำข้อมูลไปผ่านการ imputation ด้วยฐานข้อมูลอ้างอิง หลายเชื้อชาติ ทั้งคนไทย เอเชีย จีน ญี่ปุ่น รวมถึงยุโรปและแอฟริกา ทำให้ผลสำหรับคนในภูมิภาคเอเชียแม่นยำขึ้นมาก โดยค่าความแม่นยำ (R²) ส่วนใหญ่อยู่ที่ราว 0.95 โดยเฉลี่ย และเติมเต็มข้อมูลได้มากถึงราว 30 ล้านตำแหน่ง เพื่อจำลองความละเอียดใกล้เคียงกับการถอดรหัสทั้งจีโนม (WGS)
ที่สำคัญคือ ขนาดของฐานข้อมูล ปัจจุบัน Geneus DNA เก็บข้อมูลพันธุกรรมของคนเอเชียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปแล้ว มากกว่า 200,000 ราย ซึ่งมากกว่าโครงการระดับประเทศอย่าง Genomics Thailand ที่ตั้งเป้าถอดรหัสพันธุกรรมคนไทยราว 50,000 จีโนม ยิ่งฐานข้อมูลคนในภูมิภาคใหญ่เท่าไร การอ่านผลสำหรับคนไทยก็ยิ่งแม่นยำและเป็นธรรมมากขึ้นเท่านั้น
แม้ความถี่ของอัลลีลจะต่างกันในแต่ละเชื้อชาติ แต่ ชีววิทยาของยีนส่วนใหญ่เป็นสากล นั่นคือ ถ้าคุณมีจีโนไทป์แบบหนึ่ง ผลก็มักออกไปทางเดียวกันไม่ว่าคุณจะเชื้อสายใด ตัวอย่างยีนที่ศึกษากันหนักและใช้กันทั่วโลก:
สำหรับยีนกลุ่มนี้ การแปลผลจึง ไม่ได้ขึ้นกับว่าคุณเป็นคนชาติไหน — จีโนไทป์เดียวกันให้ความหมายเดียวกัน สิ่งที่ต่างกันคือ "ความถี่" ที่เราจะพบอัลลีลนั้นในแต่ละประชากรเท่านั้น
มีบางกรณีที่เชื้อชาติสร้างความแตกต่างที่มีความหมายจริง และเป็นจุดที่ฐานข้อมูลตรงเชื้อสายช่วยได้มาก:
หากคุณเคยตรวจ DNA กับบริการต่างประเทศอย่าง 23andMe หรือ AncestryDNA มาก่อน ไม่จำเป็นต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด คุณสามารถนำไฟล์ผลตรวจดิบ (raw DNA data) มาอัปโหลดเพื่อให้ Geneus DNA นำไปวิเคราะห์ต่อยอดด้วยฐานข้อมูลอ้างอิงหลายเชื้อชาติและการ imputation แบบตรงเชื้อสายได้ ทำให้คุณได้มุมมองใหม่ ๆ จากข้อมูลเดิมที่มีอยู่แล้ว (ลิงก์หน้าอัปโหลดจะเพิ่มในภายหลัง)
1. คนไทยกับชาวต่างชาติ ตรวจ DNA ยีนเดียวกัน ผลจะต่างกันไหม?
ส่วนใหญ่ยีนให้ผลไปทิศทางเดียวกันทั่วโลก จีโนไทป์แบบเดียวกันแปลผลเหมือนกันไม่ว่าคุณจะเป็นเชื้อชาติใด สิ่งที่ต่างคือความถี่ของอัลลีลและความแม่นของการ imputation ซึ่ง Geneus DNA ใช้ฐานข้อมูลหลายเชื้อชาติช่วยให้แม่นกับคนไทยมากขึ้น
2. imputation คืออะไร ทำไมต้องแยกตามเชื้อชาติ?
imputation คือการเติมเต็มข้อมูลพันธุกรรมทางสถิติในตำแหน่งที่ไม่ได้อ่านตรง ๆ โดยอาศัยแผงอ้างอิงจากคนจำนวนมาก เนื่องจากความถี่อัลลีลและรูปแบบการถ่ายทอดร่วมกันของ SNP ต่างกันในแต่ละเชื้อสาย การใช้แผงอ้างอิงที่ตรงเชื้อสายจึงให้ผลแม่นยำกว่า
3. มีผลตรวจจาก 23andMe หรือ AncestryDNA อยู่แล้ว นำมาใช้ต่อได้ไหม?
ได้ครับ คุณสามารถนำไฟล์ผลตรวจดิบ (raw DNA data) มาอัปโหลดเพื่อให้ Geneus DNA วิเคราะห์ต่อยอดด้วยฐานข้อมูลหลายเชื้อชาติและการ imputation แบบตรงเชื้อสาย ทำให้ได้มุมมองใหม่จากข้อมูลเดิม
4. ฐานข้อมูลคนไทย/เอเชียของ Geneus DNA ใหญ่แค่ไหน?
ปัจจุบัน Geneus DNA เก็บข้อมูลพันธุกรรมของคนเอเชียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปแล้วมากกว่า 200,000 ราย ซึ่งมากกว่าโครงการระดับประเทศอย่าง Genomics Thailand ที่ตั้งเป้าถอดรหัสคนไทยราว 50,000 จีโนม ยิ่งฐานข้อมูลใหญ่เท่าไร ผลสำหรับคนไทยก็ยิ่งแม่นยำ